Korzystając z kredytu lub pożyczki, konsument powinien mieć pewność, że instytucja, z którą podpisuje umowę, działa zgodnie z prawem i pod nadzorem organów państwowych. Dlatego jednym z obowiązkowych elementów umowy kredytu – wynikającym z art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim – jest podanie informacji o organie nadzorczym właściwym dla kredytodawcy. To nie formalność, lecz narzędzie realnej ochrony praw klienta.

Dlaczego informacja o organie nadzoru jest tak istotna

Konsument powinien wiedzieć, do kogo może zwrócić się w przypadku naruszenia przepisów lub gdy działania banku albo instytucji pożyczkowej budzą wątpliwości. W Polsce działalność banków nadzoruje Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), natomiast w obszarze ochrony praw konsumenta istotną rolę pełni Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).
Brak takich informacji w umowie utrudnia konsumentowi dochodzenie swoich praw, może powodować niepewność co do właściwej ścieżki odwoławczej, a także stanowi naruszenie obowiązków informacyjnych kredytodawcy.

Nowe zasady nadzoru od 1 stycznia 2024 r. – ważna zmiana dla rynku pożyczkowego

Od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła istotna zmiana w systemie nadzoru nad instytucjami pożyczkowymi. Na podstawie art. 59df i kolejnych ustawy o kredycie konsumenckim wprowadzono nadzór KNF nad instytucjami pożyczkowymi. Oznacza to, że firmy pożyczkowe udzielające kredytów konsumenckich – obok Prezesa UOKiK – zostały objęte kontrolą organu nadzoru finansowego.

W praktyce od tej daty wszystkie umowy pożyczek konsumenckich zawierane przez takie instytucje powinny zawierać jasną informację, że nadzór sprawuje:

Prezes UOKiK,

Komisja Nadzoru Finansowego.

Jest to znaczące wzmocnienie ochrony konsumentów, ponieważ KNF dysponuje szerokimi narzędziami nadzorczymi, w tym możliwością nakładania kar i kontroli działalności operacyjnej pożyczkodawców. Brak takiej informacji w umowie stanowi naruszenie prawa i podlega ocenie w kontekście niewykonania obowiązków informacyjnych[1].

Najczęstsze naruszenia związane z tym obowiązkiem

W praktyce często zdarza się, że kredytodawcy:

nie wskazują żadnego organu nadzoru,

wskazują nieprawidłowy organ,

zamieszczają informację niepełną lub nieczytelną,

pomijają informację o KNF (co jest obowiązkiem po 1.01.2024 r.).

Takie uchybienia dezorientują konsumentów, którzy w sytuacji sporu lub reklamacji nie wiedzą, gdzie mogą zgłosić problem. W kontekście ochrony praw konsumenta jest to naruszenie istotne, ale nie skutkuje zastosowaniem sankcji kredytu darmowego, co warto podkreślić, aby unikać nieporozumień.

Przykład

Pan Michał stwierdził nieprawidłowości w sposobie naliczania kosztów kredytu, ale w umowie nie wskazano żadnego organu nadzoru. Z uwagi na brak jasnych informacji nie wiedział, do jakiego organu skierować skargę ani gdzie zweryfikować działania banku.
Taka sytuacja stanowi naruszenie obowiązków informacyjnych kredytodawcy – utrudnia ochronę praw konsumenta, a w postępowaniu reklamacyjnym lub sądowym może prowadzić do zakwestionowania postanowień umowy lub praktyk przedsiębiorcy.

Podsumowanie

Każda umowa kredytu lub pożyczki konsumenckiej powinna zawierać jasną informację o organie nadzorującym działalność kredytodawcy. Ma to kluczowe znaczenie dla ochrony konsumenta, umożliwia skuteczne dochodzenie praw i zapewnia przejrzystość relacji z instytucją finansową.
Od 1 stycznia 2024 r. nadzór nad firmami pożyczkowymi sprawuje również KNF, co oznacza, że brak tej informacji w umowie stanowi poważne naruszenie obowiązków informacyjnych.

FAQ

Kto nadzoruje instytucje pożyczkowe po 1 stycznia 2024 r.?
Instytucje pożyczkowe podlegają zarówno Prezesowi UOKiK, jak i Komisji Nadzoru Finansowego.

Czy bank lub firma pożyczkowa musi wskazać organ nadzoru w umowie?
Tak. Jest to obowiązek wynikający z art. 30 ust. 1 pkt 21 ustawy o kredycie konsumenckim.

Co zrobić, jeśli w mojej umowie nie ma tej informacji?
Złożyć reklamację, a w razie potrzeby zgłosić sprawę do UOKiK , KNF lub do Rzecznika Finansowego.

Przypis:

[1] Zob. T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, Wolters Kluwer 2023, art. 30 – Organ nadzoru.

Legal Media